Ma túy được coi là “cái chết trắng” vì nó reo rắc biết bao đau thương cho nhiều gia đình và cho cả xã hội. Người nghiện ma túy sẽ phải lệ thuộc vào ma túy cho đến chết. Khi sử dụng ma túy đem lại cảm giác luôn thèm thuốc, bị rối loạn thần kinh làm ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống của họ cũng như những người xung quanh. Chính vì thế, dù bằng bất kỳ phương pháp nào những người nghiện ma túy cần phải cai nghiện ma túy để tách rời ma túy ra khỏi cuộc sống, mở ra con đường làm lại cuộc đời. Trách nhiệm cai nghiện cho người nghiện ma túy không chỉ do bản thân người nghiện mà còn là trách nhiệm của gia đình, chính quyền địa phương, xã hội. Hiện nay, có nhiều phương pháp cai nghiện được áp dụng như cai nghiện các cơ sở cai nghiện bắt buộc, cai nghiện tại gia đình, cộng đồng hoặc được giáo dục tại xã, phường, thị trấn. Trong đó, biện pháp cai nghiện bắt buộc tại cơ sở cai nghiện là việc đưa người nghiện vào một nơi tập trung, cách ly với cộng đồng để hỗ trợ cho việc cai nghiện. Qua bài viết này, đội ngũ Luật sư, chuyên viên của văn phòng Luật sư Thủ Đô xin được phân tích bình luận các trường hợp bắt buộc cai nghiện theo quy định của pháp luật.

– Thứ nhất, các trường hợp bắt buộc cai nghiện tại cơ sở cai nghiện:

Theo quy định Luật xử lý vi phạm hành chính 2012 người được đưa vào các cơ sở  cai nghiện phải đạt đủ 18 tuổi trở lên. Tuy nhiên, thực tế cho thấy rắng hiện nay những trường hợp cai nghiện không chỉ dừng lại ở 18 tuổi mà xu hướng gia tăng bao gồm những người chưa đủ 18 tuổi (số tuổi chưa đạt theo quy định). Vậy câu hỏi đặt ra là đối với những người dưới 18 tuổi có bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc không?

  • Trường hợp 1: Đối tượng đưa vào cai nghiện tại cơ sở cai nghiện là những người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi

Với những người chưa đủ 18 tuổi cũng cần áp dụng biện pháp bắt buộc cai nghiện tại cơ sở cai nghiện. Căn cứ phòng chống ma túy năm 2000 nếu thuộc một trong hai trường hợp sau đây thì bắt buộc cai nghiện tại trại cai nghiện bắt buộc:

– Một là, người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi: Là người nghiện ma túy đã được áp dụng biện pháp cai nghiện tại gia đình, cộng đồng hoặc đã được giáo dục nhiều lần tại xã, phường, thị trấn mà vẫn còn nghiện. Hoặc người nghiện ma túy không có nơi cư trú nhất định thì được đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc dành riêng cho họ. Như vậy, đối với người nghiện ma túy kể cả là từ đủ 18 tuổi hay từ đủ 12 tuối đến dưới 18 tuổi nhưng nếu không có nơi cư trú nhất định thì đều được đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Tuy nhiên, địa điểm và cơ sở cai nghiện bắt buộc phải phù hợp với độ tuổi của người cai nghiện bắt buộc.

– Hai là, người nghiện ma túy là người từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi do chính bản thân hoặc được gia đình làm đơn xin cai  nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc thì được nhận vào cai nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc riêng phù hợp với độ tuổi của người cai nghiện. Trường hợp này phụ thuộc vào ý chí, nguyện vọng của người cai nghiện hoặc của gia đình khi không có đủ khả năng, điều kiện hoặc vì những lý do khác mong muốn được cai nghiện tại các cơ sở cai nghiện bắt buộc.

Căn cứ văn bản Hướng dẫn 1160/VKSTC – KSDTTA năm 2001 của  Viện kiểm sát nhân dân tối cao hướng dẫn trên tinh thần thực hiện đúng quy định của Luật phòng, chống ma túy năm 2000 như sau:

Thời điểm từ ngày 01/06/2001 không đưa người nghiện ma túy có đơn tự nguyện cại nghiện vào cơ sở chữa bệnh. Đối với người cai nghiện là người chưa thành niên có độ tuổi từ đủ 12 tuổi đến dưới 18 tuổi mà bản thân người cai nghiện hoặc gia đình có đơn tự nguyện xin đi cai nghiện thì cũng không đưa vào các trường giáo dưỡng. Theo đó, thực hiện đúng quy định của Luật phòng, chống ma túy, chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp huyện có thẩm quyền quyết định việc đưa những người này vào cơ sở cai nghiện bắt buộc. Riêng với đối tượng người cai nghiện chưa thành niên phải được cai nghiện tại cơ sở cai nghiện bắt buộc dành riêng cho họ.

  • Trường hợp 2: Đối tượng áp dụng biện pháp bắt buộc cai nghiện tại cơ sở cai nghiện là người từ đủ 18 tuổi trở lên

Căn cứ theo Nghị định 136/2016/NĐ-CP những đối tượng thuộc một trong ba trường hợp sau sẽ được đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc:

+ Là người có nơi cư trú ổn định, tức là có thể xác định được nơi đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi đăng ký tạm trú của người này và thường xuyên sinh sống trên địa chỉ đó, nếu trong thời hạn 02 năm kể từ ngày chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường thị trấn do nghiện ma túy mà còn nghiện hoặc là người có nơi cư trú ổn định nhưng trong thời hạn 01 năm kể từ ngày hết thời hiện thi hành quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn do nghiện ma túy mà vẫn còn nghiện. Theo đó, có thể hiểu, người từ đủ 18 tuổi trở lên, có nơi cư trú ổn định sau khi bị áp dụng các biện pháp cai nghiện giáo dục tại xã, phường, thị trấn trong một thời gian nhất định mà không có hiệu quả thì mới bị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

+ Người có nơi cư trú ổn định nhưng bị chấm dứt thi hành quyết định giáo dục tại xã, phương, thị trấn do nghiện ma túy. Việc bị chấm dứt thi hành quyết định giáo dục tại xã, phường, thị trấn phải được thực hiện bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

+ Người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định. Trái ngược với trường hợp thứ nhất, người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định là người không xác định được nơi đăng ký hộ khẩu thường trú hoặc nơi đăng ký tạm trú hoặc có nơi đăng ký hộ khẩu, nơi đăng ký tạm trú nhưng không thường xuyên sinh sống trên địa chỉ này khiến cho việc tìm kiếm người nghiện trở lên khó khăn.

– Thứ hai, hồ sơ đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc

  • Đối với người có nơi cư trú ổn định

+ Bản tóm tắt lý lịch (theo mẫu số 01), có xác nhận của thủ trưởng cơ quan Công an nơi cư trú của người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

+ Bản tường trình (theo mẫu số 04) của người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc hoặc của người đại diện hợp pháp của họ về những thông tin nhân thân người nghiện ma túy, nêu cụ thể về hành vi sử dụng ma túy của bản thân (quá trình sử dụng ma túy, hình thức sử dụng ma túy, tình trạng sử dụng ma túy, lý do sử dụng ma túy, thời điểm sử dụng ma túy lần cuối).

+ Biên bản vi phạm hành chính về hành vi sử dụng ma túy trái phép (theo mẫu biên bản số 01) và biện pháp thi hành Luật Xử lý vi phạm hành chính hoặc phiếu xét nghiệm có kết quả dương tính với chất ma túy tại thời điểm lập hồ sơ của người bị đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc.

+ Đối với trường hợp đã chấp hành xong quyết định áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phương, thị trấn: Nộp bản sao Giấy chứng nhận đã chấp hành xong Quyết định giáo dục tại xã, phường, thị trấn (theo mẫu số MGCN01) hoặc bản sao Quyết định chấm dứt thi hành Quyết định giáo dục tại xã, phường, thị trấn đối với người nghiện ma túy từ đủ 18 tuổi trở lên chưa bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, thị trấn do nghiện ma túy nhưng không có nơi cư trú ổn định.

  • Đối với người không có nơi cư trú ổn định

+ Nộp đầy đủ tài liệu, giấy tờ bao gồm: Bản tóm tắt lý lịch (theo mẫu số 01); Biên bản vi phạm hành chính về hành vi sử dụng ma túy trái phép (theo mẫu biên bản số 01).

+ Ngoài ra, người bị đề nghị đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc cần nộp thêm các giấy tờ sau: Phiếu trả lời kết quả của người có thẩm quyền quy định tại khoản 1 Điều 10 Nghị định số 221/2013/NĐ-CP về tình trạng nghiện hiện tại của người bị đề nghị áp dụng biện pháp xử lý hành chính đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; Tài liệu xác định người nghiện ma túy không có nơi cư trú ổn định.

Trên đây là những phân tích quy định của pháp luật các trường hợp cai nghiện bắt buộc tại cơ sở cai nghiện. Luật Thủ Đô hy vọng sẽ cung cấp được nhiều thông tin hữu ích để hỗ trợ cho bạn đọc.

Văn phòng Luật sư Thủ Đô chuyên cung cấp các dịch vụ pháp lý về vấn đề Hôn nhân và gia đình, Doanh nghiệp, Đất đai, Hình sự… Hãy gọi cho Văn phòng Luật sư Thủ Đô theo hotline: 1900 6197 để được tư vấn và giải đáp thắc mắc của bạn!